Dogru kaynak Dogru kaynak Video Dogru kaynak Dogru kaynak

10.Sınıf Türk Edebiyatı Fırat Yayıncılık 133 134 135

dogrukaynak Ödev-Ders » Türk Edebiyatı » 10.Sınıf Türk Edebiyatı Fırat Yayıncılık 133 134 135
Hit : 1105
Tarih : 08 Kasım 2012 18:19
Yükleyen : Paylasimci
Oy Ver (1/736) :
10.Sınıf Türk Edebiyatı Fırat Yayıncılık
3.Ünite- Divan Şiiri - Rubai (Sayfa:133,134,135)

3. metin

RUBAİ

Ol şuh nazîr-i mh imiş neyleyim

Halka hedef-i nigh imiş neyleyim

Fethetmeyicek hazin-i ihsanın

lemlere pdişh imiş neyleyim

Nabî

Türk Büyükleri Dizisi

hzl.-Abdülkadir KARAHAN



Günümüz Türkçesiyle

O şuh, ayın bir eşi imiş, neyleyim

Halk bütün gözlerini ona dikmiş, ne yapalım

İhsan hazinelerini açmayacak olduktan sonra

lemlere padişah imiş, neyleyim.



1. Yukarıda okuduğunuz şiiri, ahenk unsurları yönünden inceleyiniz. Tespitlerinizi aşağıya yazınız.

Ses akışı (aliterasyon, asonans)-Ses akışı sağlayan sözcükler vardır. Dörtlükte n, m sesleri aliterasyon olarak kullanılır.

Söyleyiş özelliği -Ahenkli bir söyleyişe sahiptir. Özellikle kafiye ve iç seslerdeki sözcükler bu şiire söyleyiş güzelliği katmıştır.

Ritim (açık ve kapalı hecelerin söylenişi)-Aruz ölçüsü ile yazıldığı seslerin açık kapalı oluşu önemlidir. nazîr-i mh, hedef-i nigh,*hazin-i ihsanın, pdişh gibi sözcüklerde açık ve kapalı heceler*bulunmaktadır. Bu şekliyle de aruzun tutması ve uygulanması için önemlidir.

Ses benzerlikleri (kafiye)-Kafiyeli yazılmıştır. Dörtlükte 1,2 ve 4. dizeler arasında kafiye vardır. mah, nigah ve padişah sözcüklerinin sonunda –ah sesi tam kafiye olarak kullanılır. Aynı zamanda imiş neyleyim sözcükleri de rediftir.



2.*Okuduğunuz şiirde ses ve anlam yönünden kendi içinde bütünlük oluşturan birimin adını söyleyiniz.

2. Dörtlüktür.



3. a. Rubai nazım şekli hakkında edindiğiniz bilgileri arkadaşlarınıza aktarınız.

a. RÜBAİ

Rubai, kendine özgü bir ölçüsü olan, 4 dizelik ( mısralık ) bir nazım biçimidir. Rubailerde birinci, ikinci, dördüncü dizeler uyaklı, üçüncü dize ise serbesttir. İki beyitlik kıtalar biçiminde yazılmış rubailer de vardır. Her dizesi birbiriyle uyaklı rubailere rubai-i musarra ya da terane adı verilir.

Rubainin her dizesi ayrı bir ölçüde olabildiği gibi, dört dizesi de aynı ölçüde olabilir. Rubailer genellikle mahlassız şiirlerdir. Ve divan şairlerinin divanlarının sonunda rubaiyyat başlığı altında sıralanırlar. Bu türün tartışmasız en büyük şairi Ömer Hayyamdır.

Türk edebiyatında Mevlnnın Farsça yazdığı felsefi rubailer bu türün hızla yayılmasına neden oldu. Kara Fazlî, Fuzuli 16. yüzyılda bu türün en usta örneklerini verdiler. Divan edebiyatında 17. yüzyıl rubainin altın çağı oldu. Azmizade Haletî, yazdığı bin kadar rubai ile en büyük Osmanlı rubai şairi olarak tanındı. Cumhuriyet döneminin en büyük rubai ustası ise Yahya Kemal Beyatlıdır. Arif Nihat Asya ise rubailerini Rubaiyyat-ı Arif adlı eserinde toplamıştır.



b. Okuduğunuz şiirin yapı özelliklerini incelemek için aşağıdaki soruları cevaplayınız (Bu inceleme için 9. sınıf II. ünite Şiir İnceleme, Şiirde Yapı bölümünde öğrendiğiniz bilgilerinizden yararlanınız.).



Nazım birimi ve sayısı -Dörtlük

Uyak düzeni-aaba şeklinde oluşur.



Okuduğunuz şiirin, rubainin (kuralları önceden belirlenmiş nazım şeklinin) özellikleriyle benzerlik gösterip göstermediğini belirtiniz.

Okuduğumuz bu şiir rubainin bütün özelliklerini gösterir.



4. a. Okuduğunuz şiirin temasını aşağıya yazınız.

a. Tema :Sevgilinin vefasızlığı



•*Şiirin temasının, birimlerin ortak paydası olup olmadığını belirtiniz.

Ortak bir paydada buluşmuşlardır.



b. XVII. yüzyıl şairi Nabîye ait rubainin teması, söylenişi (coşku, söyleyiş özelliği) ve o yüzyılda Osmanlı Devletinin yapısı arasında nasıl bir bağ olduğunu açıklayınız.

b. Osmanlı yapısıyla ilgisi vardır. Osmanlı için her ne kadar duraklama devrine girdiyse de siyasi, sosyal ve ekonomik yapı duraklama dönemine girdiğinin farkına çok sonraları varmıştır. Osmanlıda sistem bozulsa da kendine olan güveninden vazgeçmezler. Şairler güçlü ve etkili şiir yazdığını düşünecek kadar özgüvenleri vardır.



5.*Rubaide üçüncü dizede fethetmek kelime grubunun gerçek anlamında kullanılıp kullanılmadığını belirtiniz. Bu sanatın adını söyleyiniz.

5. Fethetmek kelime anlamı açmak olarak kullanılmıştır. Fethetmek kelimesi hem gerçek anlamıyla hem de mecazi anlamıyla kullanıldığı için kinaye vardır.



6. a. Aşağıdaki bilgiyi okuyunuz.

Sultan (Padişah)-Divan şiirinde şeh, şehriyar, sultan, server, hüsrev, hn, hakan vb. adlarla anılan padişah özellikle medhiyelerde gerçek kişiliğiyle de anılır. Ancak gazellerde padişahtan bahsedildiği zaman çoğunlukla sevgili kastedilmektedir. Bu durumda sevgili denen padişahın kulları, ordusu, ülkesi, taç ve tahtı vb. vardır. Padişahın özelliği adalettir. şık sevgiliden bunu ister.



b. Sultan (Padişah) imgesinin rubaide yer aldığı dizeyi bulunuz. İmgenin, şiirde nasıl kullanıldığını açıklayınız. Buradaki söz sanatını belirtiniz.

b. Dördüncü dizede kullanılmıştır. Benzetmenin dört unsurundan biri kullanıldığı için istiare yapılmıştır.*



c. Okuduğunuz rubaide, hangi imgelerin bulunduğunu belirtiniz. Bu imgelerle ilgili bilgi vererek bunların şiirde nasıl kullanıldıklarını açıklayınız.

c. Sevgili aya benzetilmiş, ay imgesi kullanılmıştır. Bunun yanında sevgili, padişaha da benzetilmiştir.



ç. Okuduğunuz şiirde en ilginç bulduğunuz imgeyi belirtiniz. Bu imgenin hayalinizde neleri canlandırdığını açıklayınız. Bu imgelerle söz sanatlarının işlevini belirtiniz.

ç. Cevabı size kalmış.



7. a. Rubaide geçen şûh, nazir, mh, nigh, hazin gibi Arapça ve Farsça kelimelerin şair tarafından niçin kullanıldığını tartışınız. Sonucu kısaca belirtiniz.

a. Birincisi şairlerimiz aruzla yazıkları için aruzda önemli olan seslerin açık ve kapalı olmasıdır. Türkçedeki seslerde açık ve kapalı ünlü durumları yoktur. Yani , û, î gibi sesler yoktur. Bu aruz ölçüsünü ve ses değerini tutturmak için önemlidir. İkincisi ise bizim divan şairlerimiz Arap ve İran edebiyatından etkilenirken o şiirin estetik*yapısı ve imge dünyasını değiştirmeden almışlardır.



b. Şiirde kullanılan imgeler, söz sanatları ve nazım şeklinin özelliklerinden hareketle rubainin, ait olduğu kültürle (gelenekle) ve toplumla ilişkisini açıklayınız.

b. Kullanılan dil, imgeler(mazmunlar), söz sanatları, nazım şekilleri Arapça ve Farsçadan geçmiştir. Geldiği kültür ve toplum arasında sıkı bir ilişki vardır. Çünkü Osmanlı toplumunda da sanat anlayışı olarak 13. Yüzyıldan beri bir etkileşim görülmektedir. Bizim şairlerimiz de bunları hiç değişmeden olduğu gibi ama zaman içerisinde de geliştirerek kullanmıştır.



c. Şiirin okuyucu kitlesini belirtiniz.

c. Divan şiirinin hedef kitlesi yüksek zümre diye bilinen okumuş*ve medrese eğitimi görmüş kimselerdir.



8. Aşağıdaki soruları okuduğunuz rubaiye göre cevaplayınız.

a. Rubainin teması evrensel midirNeden

a. Evrenseldir ve bu tema her dönemde ele alınabilir.



b. Şair, temayı işlerken yüce ve yüksek olan soyut kavramlardan (imgelerden) nasıl yararlanmıştırAçıklayınız.

b. Padişah kavramını dışında kullanılan durum yoktur. Her şairin kullanıldığı imgeleri kullanmıştır ki zaten divan şiirinde önemli aynı imgeleri farklı bir anlatım tarzı içinde ele almak.



c. Şair, şiirinde temayı ve imgeleri divan şiirinin kendine özgü hangi zevk ve anlayışı çevresinde geliştirmiştirDüşüncelerinizi belirtiniz.

c. Divan şiiri estetiğinde sevgilinin güzellik unsurları vardır ki yüzü ay gibidir. Burada kullanılmıştır. Bunun yanında sevgili padişaha benzetilir ve aşıklarda gedaya yani dilenciye benzetilir ki şah u geda ifadesidir. Yani şiirde kullanılan durumlar divan şiirin estetiğine uygun yazılmıştır.



ç. Okuduğunuz şiirde anlatılanların yaşanması mümkün müdürŞairin; gözlem, izlenim, sezgi ve kişisel duyarlılığı şiire nasıl yansımış olabilir

ç. Mümkün değildir. Şiiri şiir yapan şeyler kesinlikle şairin gözlemi, sezgisi ve duygularıdır. Bunlar olmadan ortaya pek bir şey koymak mümkün değildir.



9. Okuduğunuz şiirde yan anlamıyla kullanılan kelimeleri bulunuz. Şiirin yan anlamıyla kullanılan kelimeler bakımından zengin olup olmadığını söyleyiniz.

9.

10. Rubaideki duygu ve düşüncelerin günümüz şarkı ve şiirlerinde ele alınıp alınmadığını örneklerle açıklayınız.

10. Bu duygu günümüzde şarkılarda dile getirilmiştir.



11.*Okuduğunuz rubaiyi Destan Dönemine ait bir koşukla tema, nazım birimi, dil – anlatım yönüyle karşılaştırınız. Sonuçları aşağıdaki tabloya yazınız.

Ölçütler

Rubai

Koşuk

Benzerlikler

Farklılıklar

Tema

Sevgilinin vefasızlığı

Aşk, tabiat

Temaları konu sevgiliden bahsetmesi itibariyle benzer.



Nazım Birimi

Tek Dörtlük

Dörtlük

Nazım birimleri benzer



Dil ve Anlatım

Arapça ve Farsça kelimelerde dolu kalıplaşmış bir anlatıma sahip

Yabancı etkilerden uzak sade bir dile yazılmıştır.



Dil ve anlatımları farklılık gösterir.





12.*Rubaiyi ilk okuduğunuzda neler hissettiğinizi belirtiniz. Şiiri birkaç kez okuduktan sonra neler hissettinizAcaba Nabînin bu şiiri yazarken hissettikleriyle sizinkiler arasında bir benzerlik olabilir miDüşüncelerinizi açıklayınız.

12. Cevabı size kalmış.



13.*a. Nabî ile ilgili edindiğiniz bilgileri arkadaşlarınıza aktarınız.

b. Okuduğunuz şiirden ve Nabînin hayatıyla ilgili edindiğiniz bilgilerden yola çıkarak şairin fikrî ve edebî yönü hakkındaki çıkarımlarınızı kısaca yazınız.



A ve b maddelerine beraber cevap verilmiştir.

NABİ (1642-1712)

Divan edebiyatında didaktik (öğretici) şiir çığırını açmıştır. Şiirlerinde heyecan ve duygu öğelerine az yer vermiş; toplum düzensizliklerini, hayatın kişiyi kötülüklere götüren yönlerini göstermeye çalışmış; din, ahlak ve töreyle ilgili öğütler vermiştir. Şiirlerinde hikmetli sözlere, atasözlerine yer vermiştir. Şiiri düşüncelerini anlatmada bir araç olarak görmüştür. Dili devrine göre oldukça sade, üslubu sağlam ve akıcıdır. Oğluna yazdığı nasihatlerden oluşan Hayriye ve bir aşk macerasını anlattığı Hayrabat adlı iki mesnevisi vardır.

Nabi Eserleri:

-Divan

-Hayriye-Ahlaki ve didaktik bir mesnevidir.

-Hayrabat-Bir aşk macerasını anlatan mesnevidir.

-Tuhfetül -Haremeyn-Hac yolculuğu anlatılır.

-Münşeat-Mektuplardan oluşur.





14.*Şairle şiiri arasındaki ilişkiyi açıklayınız.

14.. Şairi ile şiiri arasında*bir bağ vardır.


 »2010 2011 7 SINIF MÜZİK YILLIK PLANI, »10 sınıf coğrafya topografya ve kayaçlar videolu ders anlatımı, »tarıh dersı 10 sınıf taşra ve eyalet yönetımı anlat, »dil ve anlatım11 sınıf ders kitabı cevapları, »lise sınıf arkadaşlarının mektuplaşmasına örnek, »özgün yayınevi matematik planı 3 sınıf, »11 sınıf inkılap tarihi etüt odası, »anadolunun türk yurdu olma sından etkili olan olaylar kısa bilgiler, »11 sınıf ingilizce workbook cevapları, »küçük yaşta esir edilen ve paraile satın alınan gençlerden oluşan orduya ilk türk islam dev ne ad ve,

Yorumlar

Adınız :

E-Mail Adresiniz :

Yorumunuz :

Yorum yapılmamış.